Uzmanlar hava kirlili\u011finin nedenini anlat\u0131rken sa\u011fl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan da de\u011ferlendirmelerde bulundu. Akademik Solunum Derne\u011fi Ba\u015fkan\u0131 ve G\u00f6\u011f\u00fcs Hastal\u0131klar\u0131 Uzman\u0131 Prof. Dr. B\u00fclent Tutluo\u011flu, “Hava kirlili\u011finin yo\u011fun oldu\u011fu d\u00f6nemlerde enfeksiyon hastal\u0131klar\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Mesela kovid enfeksiyon hava kirlili\u011finin fazla oldu\u011fu g\u00fcnlerde kovid enfeksiyonun daha fazla oldu\u011fu veya hava kirlili\u011finin fazla oldu\u011fu g\u00fcnlerde kovid enfeksiyonu kapanlar\u0131n daha \u015fiddetli bir seyir g\u00f6sterdi\u011fini biliyoruz” dedi. Uluslararas\u0131 Hava Kirlili\u011fi \u00d6nleme ve \u00c7evre Koruma Birli\u011fi Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. Selahattin \u0130ncecik ise, “\u015eu anda \u00e7\u00f6z\u00fcm bekleyen en \u00f6nemli sorunlardan bir tanesi dizel ara\u00e7lar\u0131n bu kadar serbest\u00e7e \u015fehrin her noktas\u0131na girebilmesi. Bunun \u00f6nlenmesi laz\u0131m” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
\u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131’n\u0131n, “www.havaizleme.gov.tr” adresinde T\u00fcrkiye’nin her b\u00f6lgesinin hava kalitesi anl\u0131k olarak yay\u0131nlan\u0131yor. Bu sitedeki verilere g\u00f6re, \u0130stanbul’da \u00f6zellikle Ka\u011f\u0131thane, Esenler, Kad\u0131k\u00f6y, \u00dcmraniye, Ba\u015fak\u015fehir, Be\u015fikta\u015f, Mecidiyek\u00f6y ve Avc\u0131lar’da hava kirlili\u011fi son g\u00fcnlerde y\u00fcksek oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Kirlili\u011fin y\u00fcksek oldu\u011fu il\u00e7elerin ana yollara yak\u0131n olmas\u0131 dikkat \u00e7ekiyor. Havas\u0131 temiz olan il\u00e7eler \u00e7o\u011funlukla r\u00fczgara a\u00e7\u0131k b\u00f6lgeler oldu\u011fu g\u00f6ze \u00e7arp\u0131yor. Havan\u0131n kirli olmas\u0131 trafik yo\u011funlu\u011fu saatlerine g\u00f6re de de\u011fi\u015fiyor. Sabah ve ak\u015fam yo\u011fun saatlerde kirlilik art\u0131yor. Ka\u011f\u0131thane’de, kirli hava neredeyse g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr durumdayken ak\u015fam saatlerinde neredeyse il\u00e7eyi pus kapl\u0131yor.<\/p>\n
RENKLERLE UYARILAR YAPILIYOR<\/strong><\/p>\n \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131’n\u0131n sitesinde uyar\u0131larda da bulunuluyor. Ye\u015fil, sar\u0131, turuncu, k\u0131rm\u0131z\u0131, pembe ve bordo renklerin; her biri hava kalitesini ayr\u0131 ayr\u0131 temsil ediyor. Ye\u015fil, temiz havay\u0131 g\u00f6sterirken; sar\u0131 renk, hava kalitesi uygun ama hassas gruplar\u0131n orta d\u00fczeyde etkilenebilece\u011fini belirtiliyor. Turuncu, k\u0131rm\u0131z\u0131, pembe ve bordo renkler ise tehlike sinyali veriyor. Turuncu, hassas gruplar i\u00e7in sa\u011fl\u0131k etkisi olu\u015fturabiliyor. K\u0131rm\u0131z\u0131, hassas gruplar i\u00e7in tehlikeli ve genel halk\u0131 etkileyecek seviyeyi belirtiliyor. Pembe renk, n\u00fcfusun tamam\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 etkileyecek seviyede kirlilik oldu\u011funu ve hassas gruplar\u0131n a\u00e7\u0131k havaya \u00e7\u0131kmamas\u0131 gerekti\u011fini g\u00f6steriyor. Bordo ise herkesin ciddi sa\u011fl\u0131k etkisi g\u00f6rece\u011fini belirtiyor. <\/p>\n “D\u0130ZEL ARA\u00c7LARIN \u00d6NLENMES\u0130 GEREK\u0130YOR”<\/strong><\/p>\n Uluslararas\u0131 Hava Kirlili\u011fi \u00d6nleme ve \u00c7evre Koruma Birli\u011fi Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. Selahattin \u0130ncecik, “D\u00fcnyada her dakikada 13 insan hava kirlili\u011fi nedeniyle erken \u00f6l\u00fcmle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131yor. Bunun en \u00f6nemli adresi partik\u00fcller. En \u00f6nemlisi \u00e7ap\u0131 2.5 mikron ve daha k\u00fc\u00e7\u00fck partik\u00fcller. \u015eu anda b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n g\u00fcndeminde olan partik\u00fcller bunlar. Bu partik\u00fcllerin ba\u015fta trafik olmak \u00fczere kayna\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. B\u00fct\u00fcn ortamlar\u0131n bunlardan ar\u0131t\u0131lmas\u0131 laz\u0131m. Bu ama\u00e7la yap\u0131lmas\u0131 gereken bir\u00e7ok \u015fey var. \u0130stanbul i\u00e7in de bu ge\u00e7erli. \u0130stanbul 16 milyon n\u00fcfusa sahip, 5 bin 400 kilometrekarelik b\u00fcy\u00fck bir metropol. Bu metropolde 4.5 milyon kadar motorlu ara\u00e7 var, bunlar\u0131n 3.2 milyonu otomobil. Bu otomobillerin y\u00fczde 41’i dizel ara\u00e7lar. Bug\u00fcn dizeller partik\u00fcl MP2.5 dedi\u011fimiz partik\u00fcllerin en \u00f6nemlilerinden bir tanesi” dedi.<\/p>\n “Trafikte seyreden bu ara\u00e7lar\u0131n en az\u0131ndan partik\u00fcl \u00fcretmeyecek konuma getirilmesi laz\u0131m” diyen \u0130ncecik, “Bunun da yolu trafikte yeni d\u00fczenlemeler, yeni s\u0131n\u0131rland\u0131rmalar. Ama en b\u00fcy\u00fck adres elektrikli ara\u00e7lar, onlar\u0131n getirilmesi laz\u0131m. Burada yap\u0131lmas\u0131 gereken \u015fey \u015fu; insanlar\u0131 toplu ta\u015f\u0131maya, \u00f6zellikle rayl\u0131 sistemlere y\u00f6neltmek gerekiyor. \u0130stanbul’da hen\u00fcz rayl\u0131 sistem uzunlu\u011fu ihtiya\u00e7lar\u0131n \u00e7ok alt\u0131nda, 230 kilometrelik bir rayl\u0131 sistem uzunlu\u011fu var. \u015eu anda bu \u0130stanbul’a kesinlikle yeterli de\u011fil. \u0130stanbul’un ihtiyac\u0131 olan 800 kilometrelik bir rayl\u0131 sistem uzunlu\u011fu. Tam bir network kuruldu\u011fu zaman \u0130stanbul’da toplu ta\u015f\u0131madan insanlar bir yerden bir yere g\u00fcvenli ve \u00e7evreyi koruyarak gidebilirler, bunun sa\u011flanmas\u0131 laz\u0131m. Trafik \u00fczerine odaklanarak yeni \u00e7\u00f6z\u00fcmler bulmam\u0131z gerekiyor. Aksi takdirde PM 2.5 partik\u00fcl\u00fc d\u0131\u015f ortamda gezinen, y\u00fcr\u00fcyen, duraklarda bekleyen her insan\u0131 etkileyece\u011fi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir sonu\u00e7tur. \u015eu anda \u00e7\u00f6z\u00fcm bekleyen en \u00f6nemli sorunlardan bir tanesi dizel ara\u00e7lar\u0131n bu kadar serbest\u00e7e \u015fehrin her noktas\u0131na girebilmesi. Bunun \u00f6nlenmesi laz\u0131m” diye konu\u015ftu. <\/p>\n “K\u0130RL\u0130 HAVADA KOV\u0130D DE YAYILIYOR”<\/strong><\/p>\n Akademik Solunum Derne\u011fi Ba\u015fkan\u0131 ve G\u00f6\u011f\u00fcs Hastal\u0131klar\u0131 Uzman\u0131 Prof. Dr. B\u00fclent Tutluo\u011flu ise, “Ger\u00e7ekten hava kirlili\u011finin \u00f6zellikle solunum sistemi \u00fczerine olumsuz etkileri var. \u00d6zellikle kronik solunum hastal\u0131klar\u0131n\u0131n tetiklenmesinde hava kirlili\u011fi ciddi bir fakt\u00f6r. Ast\u0131m, koah gibi hastal\u0131klarda hava kirlili\u011fi \u00f6nemli bir tetikleyici. Hava kirlili\u011fi dedi\u011fimiz zaman, havan\u0131n i\u00e7erisinde partik\u00fcller var. Bunlar kirletici unsurlar\u0131n ba\u015f\u0131nda geliyor. Bunun yan\u0131 s\u0131ra k\u00fck\u00fcrtdioksit, karbonmonoksit, nitrikoksit gibi ve ozon gibi kirleticiler var. \u015eu anda bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman hava kirlili\u011fi nedeniyle kitlesel de\u011fil ama \u00f6l\u00fcmlerin oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz de\u011fi\u015fik zamanlarda” \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n “K\u0131\u015f aylar\u0131nda \u00f6zellikle hava kirlili\u011finin yo\u011fun oldu\u011fu d\u00f6nemlerde solunum hastal\u0131klar\u0131ndan dolay\u0131 acile ba\u015fvurular\u0131n \u00e7ok artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemlemi\u015ftik” diyen Tutluo\u011flu, ” Bunun hem \u00e7ocuklar hem de yeti\u015fkinler i\u00e7in ge\u00e7erli oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Y\u00fczde 50 civar\u0131ndan bir art\u0131\u015f g\u00f6zlemlemi\u015ftik. Ana yollara yak\u0131n oturan ki\u015filerde solunum problemlerinin daha fazla oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz, otoyollar, ana caddeler gibi. Hava kirletici unsurlar\u0131n en b\u00fcy\u00fck kayna\u011f\u0131n\u0131n trafik oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. \u0130stanbul’da \u00e7ok yo\u011fun bir trafik var, buna ba\u011fl\u0131 olarak da hava kirlili\u011fi \u00e7ok fazla. ‘Ast\u0131m, koah hariciden hava kirlili\u011finin yarataca\u011f\u0131 zararl\u0131 durum nedir?’ diye sorarsan\u0131z, akci\u011fer kanseri bunun ba\u015f\u0131nda gelir. Sigaradan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak, hava kirlili\u011finin akci\u011fer kanseri yapma \u00f6zelli\u011fi var hava kirlili\u011finin. Hava kirlili\u011finin yo\u011fun oldu\u011fu d\u00f6nemlerde enfeksiyon hastal\u0131klar\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Mesela kovid enfeksiyon hava kirlili\u011finin fazla oldu\u011fu g\u00fcnlerde kovid enfeksiyonun daha fazla oldu\u011fu veya hava kirlili\u011finin fazla oldu\u011fu g\u00fcnlerde kovid enfeksiyonu kapanlar\u0131n daha \u015fiddetli bir seyir g\u00f6sterdi\u011fini biliyoruz” \u015feklinde konu\u015ftu. <\/p>\n “\u00d6ZELL\u0130KLE BU B\u00d6LGEDE \u00c7OK FAZLA HAVA K\u0130RL\u0130L\u0130\u011e\u0130 OLDU\u011eUNU H\u0130SSEDEB\u0130L\u0130YORSUNUZ”<\/strong><\/p>\n Vatanda\u015flar ise hava kirlili\u011finin n\u00fcfustan kaynakland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde. Fatih’te ya\u015fayan G\u00fclfidan Topsakal, “Kirlilik ne olacak, do\u011falgaz, k\u00f6m\u00fcr, araba, bununla alakal\u0131. Zaten \u0130stanbul kalabal\u0131k bir \u015fehir” dedi.<\/p>\n Mehmet M\u00fcnir ise hava kirlili\u011finin nedeni konusunda “Sanayile\u015fme ve insanlar\u0131n vurdumduymazl\u0131\u011f\u0131, petrol ve k\u00f6m\u00fcr” dedi. Ka\u011f\u0131thane’de ya\u015fayan Ersen Er\u00e7evik, “\u00d6zellikle bu b\u00f6lgede \u00e7ok fazla hava kirlili\u011fi oldu\u011funu hissedebiliyorsunuz. Ailecek ve esnaflar olarak ara ara konu\u015ftu\u011fumuz bir konu. \u0130stanbul i\u00e7inde seyahat esnas\u0131nda \u00e7ok farkl\u0131l\u0131klar oluyor yani bir nefes farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 oluyor” ifadelerini kulland\u0131. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131’n\u0131n hava kalitesini g\u00f6sterdi\u011fi haritada son g\u00fcnlerde \u0130stanbul’a y\u00f6nelik uyar\u0131lar dikkat \u00e7ekiyor. Kentte bir \u00e7ok il\u00e7ede hava kirlili\u011fi tehlikeli boyutlara ula\u015ft\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":10920,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[28],"tags":[438,2473,1263,73],"class_list":["post-10918","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-istanbul","tag-cevre","tag-hava-kirliligi","tag-iklim","tag-manset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ihm.tr\/tr-int\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10918","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ihm.tr\/tr-int\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ihm.tr\/tr-int\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ihm.tr\/tr-int\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ihm.tr\/tr-int\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10918"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.ihm.tr\/tr-int\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10918\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10921,"href":"https:\/\/www.ihm.tr\/tr-int\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10918\/revisions\/10921"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ihm.tr\/tr-int\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10920"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ihm.tr\/tr-int\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10918"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ihm.tr\/tr-int\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10918"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ihm.tr\/tr-int\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10918"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}