Ba\u015fta \u0130stanbul olmak \u00fczere yurdun bir\u00e7ok b\u00f6lgesinde ya\u015fanan ve \u00f6\u011frencilerin bar\u0131nma sorunlar\u0131na da etki ederek b\u00fcy\u00fcyen \u201ckiral\u0131k daire krizi\u201dni de\u011ferlendiren \u0130stanbul Ayd\u0131n \u00dcniversitesi iktisadi ve idari Bilimler Fak\u00fcltesi Dekan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Do\u00e7. Dr. H\u00fcseyin Selimler, soruna devletin, d\u00fczenleyici ve denetleyici fonksiyonuyla m\u00fcdahale etmesi gerekti\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
DEVLET NASIL M\u00dcDAHALE ETMEL\u0130?<\/strong><\/p>\n Do\u00e7. Dr. Selimler, devlet m\u00fcdahalesiyle ilgili \u015fu de\u011ferlendirmelerde bulundu:<\/p>\n \u201cAsl\u0131nda devlet bu konuda, kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmde kira yard\u0131m\u0131 yaparak, y\u0131ll\u0131k kira art\u0131\u015flar\u0131nda s\u0131n\u0131rlama getirerek, ev sahibi ve kirac\u0131 aras\u0131ndaki uyu\u015fmazl\u0131klar i\u00e7in hukuki d\u00fczenleme yaparak bu s\u00fcre\u00e7te \u00f6nemli katk\u0131lar sunuyor. Ancak, zaman ve semte g\u00f6re yap\u0131lacak d\u00fczenlemeler ile s\u00fcrecine etkin y\u00f6netimine katk\u0131 sa\u011flanabilir. \u00d6rne\u011fin, kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecinin k\u0131sa zamanda bitirilmesi ve kiralama s\u00fcrecinin daha iyi y\u00f6netilmesi, okullar\u0131n y\u00fcz y\u00fcze e\u011fitime ba\u015flamas\u0131 s\u00fcrecinin \u015fehir d\u0131\u015f\u0131na e\u011fitime gidecek \u00f6\u011frencileri ilgilendirmesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek belirlenmesi, yurtlardaki \u015fartlar\u0131n iyile\u015ftirilmesi ve kontrol edilmesi, kriz f\u0131rsat\u00e7\u0131lar\u0131na da imk\u00e2n verilmemesi hususlar\u0131na dikkat edilebilir.\u201d<\/p>\n EV SAH\u0130PLER\u0130NE \u201cEMPAT\u0130\u201d \u00d6NER\u0130S\u0130<\/strong><\/p>\n Kira art\u0131\u015f oranlar\u0131n\u0131n 12 ayl\u0131k ortalama t\u00fcketici fiyat endeksine (T\u00dcFE) g\u00f6re belirlendi\u011fini hat\u0131rlatan Do\u00e7. Dr. Selimler, \u201cDolay\u0131s\u0131yla hangi oranda, hangi tarihlerde artt\u0131r\u0131laca\u011f\u0131, ortaya \u00e7\u0131kan uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm mercileri belli. Kira art\u0131\u015flar\u0131ndan kaynakl\u0131 hukuki uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131 daha k\u0131sa s\u00fcrede \u00e7\u00f6z\u00fcmleyecek mekanizmalar ile en az\u0131ndan d\u00fczenli kiras\u0131n\u0131 \u00f6deyen kirac\u0131lar\u0131n ma\u011fdur olmas\u0131 \u00f6nlenebilir. \u00d6zellikle, pandemi s\u00fcrecinde i\u015fyerlerinin kapanmas\u0131, i\u015ften \u00e7\u0131karmalar, gelir kay\u0131plar\u0131 bir\u00e7ok ki\u015fiyi etkiledi ve ma\u011fdur etti. Aile birli\u011fini olumsuz etkileyecek ve hayat standard\u0131n\u0131 bozacak y\u00fcksek kira art\u0131\u015flar\u0131 ev\/i\u015fyeri sahipleri taraf\u0131ndan da \u2018kendi ba\u015flar\u0131na gelse ne yap\u0131lmas\u0131 isterlerdi\u2019 gibi empatik bir a\u00e7\u0131dan da de\u011ferlendirilmeli\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n \u201cKIRK AYIN \u00c7AR\u015eAMBASI B\u0130R ARAYA GELD\u0130\u201d<\/strong><\/p>\n Do\u00e7. Dr. Selimler, s\u00f6z konusu krizin neden bu d\u00f6nemde patlad\u0131\u011f\u0131yla ilgili \u015fu a\u00e7\u0131klamalarda bulundu:<\/p>\n \u201cAsl\u0131nda burada bir nebze konjonkt\u00fcrel bir durum s\u00f6z konusu. G\u00fcnl\u00fck deyi\u015fle \u2018K\u0131rk ay\u0131n \u00c7ar\u015fambas\u0131 bir araya geldi\u2019 de diyebiliriz. \u00c7\u00fcnk\u00fc kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecindeki ani ve toplu kiral\u0131k ev taleplerindeki art\u0131\u015f, pandeminin etkisi ile yurtlarda kalmak istemeyen \u00f6\u011frencilerden gelen talepler, y\u00fcz y\u00fcze e\u011fitimin ba\u015flayacak olmas\u0131 ile \u00f6\u011frenci ve ailelerinin talepleri, yabanc\u0131 ve g\u00f6\u00e7men hareketlerindeki art\u0131\u015f, konut stoklar\u0131n azl\u0131\u011f\u0131, konut kredisi faizlerinin y\u00fcksek olmas\u0131 nedeniyle sat\u0131n almalar\u0131n ertelenerek kiral\u0131k ev aray\u0131\u015f\u0131, konut in\u015faat maliyetlerinin y\u00fcksek olmas\u0131 ve buna paralel gerek bu maliyetler ile gerekse piyasa fiyatlar\u0131n\u0131n y\u00fcksek olmas\u0131 nedeniyle kiral\u0131k ev aray\u0131\u015f\u0131na y\u00f6nelme, enflasyon nedeni ile kira geliri ile ge\u00e7inen ev sahiplerinin sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fcn\u00fcn azalmas\u0131 ve bunu telafi etmek i\u00e7in kira fiyatlar\u0131n\u0131 artt\u0131rma istekleri, bu sene yap\u0131lmaya ba\u015flanan ve \u00f6ncesinde ertelenen d\u00fc\u011f\u00fcnlerin yap\u0131l\u0131yor olmas\u0131 gibi olgular\u0131n hepsi bir araya geldi. Bu da kiral\u0131k daire noktas\u0131nda ciddi bir krize sebep oldu.\u201d<\/p>\n \u201cK\u0130RA \u00c7ARPANI\u201d VURGUSU<\/strong><\/p>\n S\u00f6z konusu kriterde \u201ckira \u00e7arpan\u0131\u201d kavram\u0131n\u0131n da \u00f6nemine dikkat \u00e7eken Do\u00e7. Dr. Selimler, \u201cKira \u00e7arpan\u0131, sat\u0131n al\u0131nan bir konutun, kira geliriyle kendisini ne kadar zamanda amorti edece\u011fine dair \u00f6nemli bir kriter. \u00d6zellikle konutu yat\u0131r\u0131m ama\u00e7l\u0131 alan veya kira geliri ile ge\u00e7inecekler i\u00e7in daha da \u00f6nem arz ediyor. Kira \u00e7arpan\u0131 semte g\u00f6re ve zaman g\u00f6re de\u011fi\u015fik s\u00fcrelerde olabilir. Bunu belirleyen fakt\u00f6rler, mevduat, d\u00f6viz, alt\u0131n gibi alternatif yat\u0131r\u0131m ara\u00e7lar\u0131n\u0131n getirisi, enflasyondaki geli\u015fmeler, o semtteki konut hareketlili\u011fi, arz-talep dengesi olabilir. Konut fiyatlar\u0131n\u0131n ilk \u00f6nce artmas\u0131 durumunda kira \u00e7arpan\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda kira fiyatlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck kald\u0131, ard\u0131ndan da kira art\u0131\u015flar\u0131 g\u00fcndeme geldi. Ancak as\u0131l huzursuzluk, yeni kiraya verilecek konutlardan ziyade, i\u00e7inde kirac\u0131 bulunan evlerin kira fiyatlar\u0131n\u0131n artt\u0131r\u0131lmak istenmesinden \u00e7\u0131k\u0131yor. Bununla ilgili yap\u0131labilecekler de asl\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 belli. Kirac\u0131 ve ev sahiplerinin de ona g\u00f6re davranmas\u0131 laz\u0131m\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n FIRSAT\u00c7ILARA D\u0130KKAT!<\/strong><\/p>\n Konuyla ilgili \u201cf\u0131rsat\u00e7\u0131l\u0131k\u201d ve \u201csahtekarl\u0131k\u201d uyar\u0131s\u0131 da yapan Do\u00e7. Dr. Selimler, \u201cKiral\u0131k ev talep edenlerin \u00e7ok olmas\u0131, kiral\u0131k ev arz\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131, parasal i\u015flemlerle yeni tan\u0131\u015fan \u00f6\u011frencilerin bu s\u00fcre\u00e7te olmas\u0131 kriz f\u0131rsat\u00e7\u0131lar\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015fma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131yor. Bir ev i\u00e7in birden fazla ki\u015fiyle kira ya da depozito anla\u015fmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131, yanl\u0131\u015f hesap sahibine para g\u00f6nderilmesi, hatal\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler, sahip olunmayan veya kiralama yetkisinde olunmayan evlerin kiralama konusu yap\u0131lmas\u0131 bu d\u00f6nemde kar\u015f\u0131la\u015f\u0131labilecek ve ma\u011fduriyet yaratabilecek doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k t\u00fcrleri. Her semtte bilinen emlak\u00e7\u0131lar ile s\u00f6zle\u015fme yap\u0131lmas\u0131, \u00f6demelerin bankalar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi, yanl\u0131\u015f y\u00f6nlendirme yapacak internet sitelerinden ve i\u015flem yetkisi olmayan ki\u015filerle kiralama i\u015flemlerinin yap\u0131lmamas\u0131 kiralama s\u00fcrecinde ya\u015fanabilecek olumsuzluklar\u0131 azaltabilir\u201d dedi.<\/p>\n \u201cKURAYLA K\u0130RALIK DA\u0130RE\u201d Y\u00d6NTEM\u0130 \u00c7OK ET\u0130K DE\u011e\u0130L\u201d<\/strong><\/p>\n Do\u00e7. Dr. Selimler ayr\u0131ca, baz\u0131 emlak\u00e7\u0131lar\u0131n, yo\u011funluk nedeniyle ba\u015fvurduklar\u0131 \u201ckura \u00e7ekimi ile ev kiralama\u201d y\u00f6ntemine de de\u011finerek, \u201cBu y\u00f6ntem asl\u0131nda biraz mecburiyetten ve yo\u011funluktan kaynaklanan bir durum. Ama b\u00f6yle d\u00f6nemlerde emlak\u00e7\u0131lardan, ev sahibini tan\u0131yan ve kirac\u0131y\u0131 da tan\u0131yarak bunlar\u0131 \u00f6rt\u00fc\u015febilece\u011fi \u015fekilde s\u00fcreci daha ciddi ve se\u00e7ici davranarak y\u00f6netmeleri beklenir. Zira bu y\u00f6ntem \u00e7ok etik ve \u00e7ok kabul edilebilir bir y\u00f6ntem de\u011fil\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ekonomist Do\u00e7. Dr. H\u00fcseyin Selimler, bir s\u00fcredir g\u00fcndemi me\u015fgul eden \u201ckiral\u0131k daire krizi\u201dyle ilgili olarak devletin d\u00fczenleyici ve denetleyici fonksiyonuyla m\u00fcdahale etmesi gerekti\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4380,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[28],"tags":[1384,1382,1383,73],"class_list":["post-4378","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-istanbul","tag-daire","tag-huseyin-selimler","tag-kiralik","tag-manset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ihm.tr\/tr-int\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4378","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ihm.tr\/tr-int\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ihm.tr\/tr-int\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ihm.tr\/tr-int\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ihm.tr\/tr-int\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4378"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.ihm.tr\/tr-int\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4378\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4381,"href":"https:\/\/www.ihm.tr\/tr-int\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4378\/revisions\/4381"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ihm.tr\/tr-int\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4380"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ihm.tr\/tr-int\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4378"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ihm.tr\/tr-int\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4378"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ihm.tr\/tr-int\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4378"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}