ABD Connecticut \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi \u0130mm\u00fcnoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi ve Jackson Laboratuvar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc Ba\u015f Ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 Prof. Dr. Derya Unutmaz, yakla\u015f\u0131k 1,5 y\u0131ld\u0131r \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 yeni tip koronavir\u00fcs ila\u00e7 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n detaylar\u0131n\u0131 Demir\u00f6ren Haber Ajans\u0131’na anlatt\u0131. \u00c7al\u0131\u015fmaya dair ilk makalenin \u00f6nbas\u0131m\u0131n\u0131n da yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Prof. Dr. Unutmaz, “Bu \u00e7al\u0131\u015fmaya asl\u0131nda 1,5 y\u0131l \u00f6nce ba\u015flad\u0131k. Konsept olarak baya\u011f\u0131 zaman\u0131m\u0131z\u0131 ald\u0131. Farkl\u0131 bir y\u00f6ntem geli\u015ftirmek istedik \u00e7\u00fcnk\u00fc. \u015eu anda var olan olan ila\u00e7lar iki gruba ayr\u0131l\u0131yor. Bir tanesi sentetik antikorlar ya da ak\u0131ll\u0131 size f\u00fczeler dedi\u011fimiz monoklonal antikorlar. Ama Omicron ile birlikte bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu etkisiz hale geldi. Sadece bir tanesi \u015fu anda hala etkili. Di\u011fer tip ila\u00e7lar ise antiviraller. Yani h\u00fccrenin i\u00e7ine girdikten sonra vir\u00fcslere etki eden ila\u00e7lar. Bunlardan da iki tane en \u00f6nemlisi mlnupiravir ve paxlovid, bunlardan vir\u00fcs\u00fcn ka\u00e7mas\u0131 biraz daha zor. Biz sadece \u015fu anki varyantlar i\u00e7in de\u011fil, gelecekte \u00e7\u0131kabilecek t\u00fcm varyantlar\u0131 kar\u015f\u0131layabilen bir savunma mekanizmas\u0131 olu\u015fturmak istedik” dedi.<\/p>\n
“H\u00dcCREYE BA\u011eLANDI\u011eINI SANIYOR AMA B\u0130Z\u0130M MOLEK\u00dcL\u00dcM\u00dcZE BA\u011eLANIYOR”<\/strong><\/p>\n Yeni y\u00f6ntemlerinde vir\u00fcs\u00fcn y\u00fczeyindeki \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 k\u0131s\u0131mlar, yani anahtar k\u0131sm\u0131 olan spike (ba\u015fak) protenini hedeflediklerini anlatan Prof. Dr. Unutmaz, \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: “Vir\u00fcs\u00fcn y\u00fczeyindeki \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 k\u0131s\u0131mlar anahtar k\u0131s\u0131mlar yani ba\u015fak proteini, h\u00fccrenin y\u00fczeyindeki Ace-2 denilen resept\u00f6re ba\u011flan\u0131yor. Ace-2 de kilit g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcyor. Vir\u00fcs ba\u015fak proteini ile bu kilidi a\u00e7\u0131yor, h\u00fccrenin i\u00e7ine giriyor ve sonra da kendisini replike ediyor (kopyal\u0131yor). H\u00fccrenin i\u00e7ine girdikten sonra \u00e7o\u011fal\u0131rken tabii ki y\u00fczeydeki proteinden de (ba\u015fak proteini) sentez ediyor vir\u00fcs. Bu proteinin, yani bu anahtar proteinin bir k\u0131sm\u0131 da h\u00fccrenin y\u00fczeyinde olu\u015fabiliyor. Biz bu iki y\u00f6n\u00fc kendi avantaj\u0131m\u0131za nas\u0131l \u00e7evirebiliriz diye bu y\u00f6ntemi geli\u015ftirdik a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131. Birincisi, bu h\u00fccre y\u00fczeyindeki kilidi (Ace-2), sentetik biyoloji y\u00f6ntemleri ile ba\u015fka bir antikorla birle\u015ftirdik. Yani bu kilit, h\u00fccrenin y\u00fczeyinde olaca\u011f\u0131na antikorun y\u00fczeyinde g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. B\u00f6ylece vir\u00fcse tuzak kuruyoruz, vir\u00fcs h\u00fccreye ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 zannediyor ama bizim bu geli\u015ftirdi\u011finiz sentetik molek\u00fcle, yani antikora ba\u011flan\u0131yor. Bu \u015fekilde de birinci etapta daha vir\u00fcs\u00fcn h\u00fccreye girmesini bir miktar \u00f6nlemi\u015f oluyoruz.”<\/p>\n “YEN\u0130 MUTASYONLARDA DAHA G\u00dc\u00c7L\u00dc ANT\u0130KOR OLU\u015eTURACAK”<\/strong><\/p>\n Prof. Dr. Unutmaz, bu yeni y\u00f6ntemin, vir\u00fcste yeni mutasyonlar olmas\u0131 durumunda daha g\u00fc\u00e7l\u00fc antikorlar olu\u015fturan bir dizayn oldu\u011funu da anlatarak “Vir\u00fcs\u00fcn h\u00fccrenin y\u00fczeyindeki bu kilide ba\u011flanma zorunlulu\u011fu oldu\u011fu i\u00e7in, vir\u00fcs kendisini geli\u015ftirdik\u00e7e, yani yeni mutasyonlar olduk\u00e7a o kilide daha iyi ba\u011flanmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor. \u00d6rne\u011fin Omicron’da bu \u015fekilde onlarca mutasyon var ve bu da insan h\u00fccresindeki Ace-2 resept\u00f6r\u00fcne daha iyi ba\u011flanmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Bu sayede bizim olu\u015fturdu\u011fumuz o tuzak sentetik molek\u00fcl de daha iyi \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor asl\u0131nda. \u00c7\u00fcnk\u00fc zaten onun da y\u00fczeyinde ayn\u0131 kilit k\u0131sm\u0131 var\u00f6 dedi. Bu sentetik molek\u00fcl\u00fcn ayn\u0131 zamanda vir\u00fcs\u00fc lazerle etiketlemi\u015f gibi “mimleyerek\u00f6 ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin haf\u0131za h\u00fccreleri olan T h\u00fccrelerine de vir\u00fcsle enfekte olmu\u015f h\u00fccreyi haber verebildi\u011fini anlatan Prof. Dr. Unutmaz, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc: “Arkadaki savunma sistemimize yani T h\u00fccrelerimize, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k ordumuzun keskin ni\u015fanc\u0131lar\u0131na vir\u00fcs\u00fcn nerede oldu\u011funu haber veren bir sistem sa\u011fl\u0131yoruz. Bunun i\u00e7inde (vir\u00fcs) h\u00fccrenin i\u00e7ine girdikten sonra o h\u00fccrenin tespit edilebilmesi laz\u0131m. Yine ayn\u0131 bu sentetik molek\u00fcl ile biz o h\u00fccreleri bir anlamda etiketlemi\u015f oluyoruz. Yani diyoruz ki, \u015fu h\u00fccrenin i\u00e7inde vir\u00fcs var, T h\u00fccrelerine haber veriyoruz; bu sentetik molek\u00fcl\u00fcn arka taraf\u0131nda da bir antikor var T h\u00fccrelerine ba\u011flan\u0131yor ve bu \u015fekilde bir yerde k\u00f6pr\u00fc g\u00f6revi g\u00f6rerek hangi h\u00fccrede vir\u00fcs oldu\u011funu T h\u00fccrelerine haber veriyor. T h\u00fccreleri de vir\u00fcsle enfekte h\u00fccreyi bulup yok ediyor.”<\/p>\n “KANSER TERAP\u0130LER\u0130NDEN \u0130LHAM ALDIK”<\/strong><\/p>\n Kanser imm\u00fcnterapisinden ilham alarak bu ila\u00e7 aday\u0131n\u0131 geli\u015ftirdiklerini anlatan Prof. Dr. Unutmaz, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle noktalad\u0131: ” Asl\u0131nda bu y\u00f6ntemleri biz kanser imm\u00fcnoterapisinden ilham alarak yapt\u0131k. \u00c7\u00fcnk\u00fc orada da \u00e7ok benzer bir strateji var. H\u00fccreleri Car-T denen bir mekanizmayla programl\u0131yorsunuz, kanser h\u00fccresini etiketliyorsunuz, T h\u00fccresine i\u015faret ediyorsunuz kanser h\u00fccresini tan\u0131mas\u0131n\u0131 ve \u00f6ld\u00fcrmesini sa\u011fl\u0131yorsunuz. Biz burada kanser h\u00fccresi yerine, vir\u00fcsle enfekte olmu\u015f h\u00fccreyi etiketlemi\u015f ve onu yok etmi\u015f oluyoruz. \u015eu anda laboratuvar s\u00fcrecini tamamlad\u0131k, hayvan deneyleri, preklinik deneylere ge\u00e7iyoruz. Tabii fareler \u00fczerinde deneme yapaca\u011f\u0131z, bakal\u0131m farelerde de \u00f6nleyebilecek miyiz ayn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi. Tabii ki herhangi bir yan etkisi olabilir mi, onlara da bakmak gerekiyor. Ondan sonra faz \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flanmas\u0131 gerekiyor. Tabii bu vir\u00fcs hepimizi \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rt\u0131yor. Omicron hi\u00e7 beklemedi\u011finiz bir varyantt\u0131, ileride yepyeni bir varyant daha \u00e7\u0131kabilir, daha \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olabilir, vir\u00fcs kendisini \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde de\u011fi\u015ftirebilir. Bunlara kar\u015f\u0131 haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmam\u0131z gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck.”<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" ABD’de ya\u015fayan \u0130mm\u00fcnoloji Uzman\u0131 Prof. Dr. Derya Unutmaz, “sentetik biyoloji” kullanarak Kovid’e kar\u015f\u0131 geli\u015ftirdikleri ila\u00e7 aday\u0131n\u0131n detaylar\u0131n\u0131 anlatt\u0131. Prof. Dr. Unutmaz, “Daha \u00f6nce kanser imm\u00fcnolojisi i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z ‘Car-T y\u00f6ntemi’ ile vir\u00fcse kar\u015f\u0131 geli\u015ftirdi\u011fimiz bir tuzak ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k ordumuzu alarma ge\u00e7iren bir y\u00f6ntem” dedi. \u0130lac\u0131n hayvan denemeleri a\u015famas\u0131na ge\u00e7ildi. Preklinik \u00e7al\u0131\u015fmalardan sonra faz \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ba\u015flayaca\u011f\u0131na i\u015faret eden Prof. Dr. Unutmaz, “Kullan\u0131ma girmesi i\u00e7in daha \u00e7ok yolumuz var elbette ama bu vir\u00fcs\u00fcn gelecekte hangi s\u00fcrprizlerle ortaya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 bilmiyoruz. O nedenle haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmak istiyoruz” diye konu\u015ftu. <\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":9145,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[628,73,2193,110],"class_list":["post-9143","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik","tag-kovid-19","tag-manset","tag-prof-dr-derya-unutmaz","tag-virus"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ihm.tr\/tr-int\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9143","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ihm.tr\/tr-int\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ihm.tr\/tr-int\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ihm.tr\/tr-int\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ihm.tr\/tr-int\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9143"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.ihm.tr\/tr-int\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9143\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9146,"href":"https:\/\/www.ihm.tr\/tr-int\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9143\/revisions\/9146"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ihm.tr\/tr-int\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9145"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ihm.tr\/tr-int\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9143"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ihm.tr\/tr-int\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9143"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ihm.tr\/tr-int\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9143"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}